พยาธิตัวตืดขึ้นสมอง รู้ทัน รักษาทัน

แขกรับเชิญพิเศษ คือ

• คุณพิชญะดา พงศ์ทรงกุล (แอนนิต้า) นักแสดง
• นพ.สุพล เจริญจิตต์กุล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญอายุรกรรมระบบประสาท

คุณช่อผกา : เราพูดกันบ่อยๆ ค่ะ ว่า you are what you eat น่ะค่ะ คุณทานอะไรเข้าไปก็เป็นอย่างนั้นล่ะ ฟังดูเหมือนว่าเป็นเรื่องของนิสัยหรือว่าพฤติกรรมในการรับประทานอาหาร แต่แขกรับเชิญของดิฉันวันนี้น่ะค่ะ เป็นคนที่ระมัดระวังเรื่องการรับประทานอาหารมากเลย แต่ก็ยังหนีไม่พ้นค่ะ เพราะว่าช่วงชีวิตหนึ่งเคยผ่านเหตุการณ์ที่เรียกว่า เป็นโรคพยาธิขึ้นสมอง โอ้โฮ ฟังดูแล้วน่าตกใจมาก อาการจะเป็นอย่างไร แล้วจริงๆ คุณผู้ชมมีโอกาสเป็นแบบนี้มั้ย แล้วต้องระมัดระวังและเรียนรู้จากเรื่องราวนี้อะไรบ้าง เรามาคุยกันน่ะค่ะ กับน้องพิชญะดา พงศ์ทรงกุล หรือว่าน้องแอนนิต้าค่ะ พร้อมทั้งอายุรแพทย์ทางด้านระบบประสาทน่ะค่ะ นพ.สุพล เจริญจิตต์กุลค่ะ สวัสดี คุณหมอ สวัสดี แอนนิต้า ค่ะ ฟังดูแล้วน่ากลัวมากเลย พยาธิขึ้นสมอง มันขึ้นเมื่อไหร่ค่ะ

คุณพิชญะดา : อันนี้จะเป็นตั้งแต่ 3-4 ปีที่แล้วน่ะค่ะ อาการเริ่มแรกเลย คือ นั่งคุยกันอยู่อย่างนี้ค่ะ แล้วก็มือด้านซ้ายจากปลายนิ้ว เกร็ง กระตุกๆๆ แล้วค่อยๆ ขึ้นมา เหมือนกับคนมาบีบแขนแรงๆ เลยค่ะ แล้วค่อยๆ ขึ้นมาถึงตรงสมองแล้วก็สลบเลย

คุณช่อผกา : คือ มันขึ้นหัว

คุณพิชญะดา : ใช่

คุณช่อผกา : เราไม่รู้หรอกมันถึงสมอง เรารู้สึกว่ามันขึ้นหัว

คุณพิชญะดา : คือ รู้สึกว่าถึงซีกซ้ายค่ะ

คุณช่อผกา : รู้สึกถึงอาการไชเลยเหรอ

คุณพิชญะดา : คือ รู้สึกเหมือนมีตัวอะไรอยู่ค่ะ และรู้สึกว่าเจ็บมาก เจ็บมากๆ เลย คือ ก่อนที่จะเป็นอาการชักอย่างนี้น่ะค่ะ ก็ไม่รู้สึกปวดหัว ไม่รู้สึกอะไรเลย คือ ปกติเลย ทุกๆ คนเขาก็แปลกใจ พอไปถึงโรงพยาบาลเขาก็แปลกใจเหมือนกันว่าเป็นอะไร นึกว่าแบบนอนน้อย พักผ่อนไม่เพียงพอค่ะ

คุณช่อผกา : แต่เมื่อคุณหมอตรวจแล้วก็พบว่าเป็นพยาธิขึ้นสมอง

คุณพิชญะดา : ใช่ พยาธิขึ้นสมอง

คุณช่อผกา : คุณหมอค่ะ เมื่อกี้น้องเขาอธิบาย เหมือนพยาธิมันค่อยๆ ไช แล้วเข้าไปในหัวเหรอค่ะ

นพ.สุพล : ก็คงไม่ใช่หรอกครับ เข้าใจว่าเป็นลักษณะของอาการชักชนิดหนึ่ง

คุณช่อผกา : ค่ะ คุณหมอค่ะ คราวนี้จะทราบได้ยังไงค่ะ ว่าเป็นพยาธิขึ้นสมอง

นพ.สุพล : โดยทั่วไปคนไข้ที่จะชักนะครับ ถ้าชักตั้งแต่ในวัยเด็ก วัยเล็กๆ เวลาเราเป็นไข้ เราก็จะรู้กันอยู่ทั่วไปว่า เวลามีไข้สูงก็ชักได้ อันนั้นก็เป็นชักจากไข้สูง แต่ถ้าตั้งแต่ 18-20 ปี เป็นต้นไป แล้วพึ่งมาชักครั้งแรก โดยทั่วไปเรามักจะต้องหาสาเหตุ แล้วสาเหตุในบ้านเราที่เจอได้บ่อยมากก็คือ พยาธิ อันนี้เป็นสาเหตุอันหนึ่ง นอกจากเรื่องของเหล้า แอลกอฮอล์นะครับ พยาธิก็เป็นสาเหตุอันหนึ่ง โดยเฉพาะในคนที่อยู่ภูมิลำเนาต่างจังหวัด หรือแม้แต่ในกรุงเทพเราก็เจออยู่บ่อยพอสมควร

คุณช่อผกา : คุณหมอกำลังจะบอกต้องไล่เช็คทีละอัน

นพ.สุพล : เราต้องหาสาเหตุ

คุณช่อผกา : อย่างนั้นกลับมาถามน้องแอนนิต้าดีกว่าว่า แบบหมดสติไปแล้ว แล้วก็มีคนพาไปโรงพยาบาล แล้วคุณหมอจะรู้ได้ยังไง ว่าเราเคยชักตอนเด็กๆมั้ยอย่างนี้

คุณพิชญะดา : คุณหมอไม่ได้ถามค่ะ แต่หลังจากนั้นเหมือนไปเอกซเรย์สมองค่ะ พอเข้าเครื่องเอกซเรย์เสร็จแล้วก็จะเป็นคล้ายๆ กับแผ่นฟิลม์ค่ะ แผ่นเอกซเรย์ขึ้นมาดู แล้วคุณหมอก็เลยบอกว่าเป็นพยาธิ

คุณช่อผกา : รักษานานมั้ยค่ะ

คุณพิชญะดา : ประมาณ 2 อาทิตย์ค่ะ

คุณช่อผกา : นอนโรงพยาบาลเหรอ

คุณพิชญะดา : ใช่ค่ะ นอนโรงพยาบาล 2 อาทิตย์ ก็กลับบ้านได้ หลังจากนั้นคุณหมอก็ให้ทานยากันชักทุกๆ คืนค่ะ

คุณช่อผกา : กลับมาทางคุณหมอค่ะ พอรู้ว่าเป็นพยาธิขึ้นสมองแล้ว วิธีรักษาคุณหมอก็ต้องเฝ้าระวังเลยใช่มั้ยค่ะ

นพ.สุพล : จริงๆ แล้วพอเราได้คำตอบว่าน่าจะเป็นพยาธิ เราก็ให้ยา มันก็มียาที่จะไปฆ่าพยาธิ และรวมถึงว่าต้องอยู่ที่ตำแหน่งด้วย เช่น ถ้าเกิดน้องเขาชักแล้วมีพยาธิสภาพอยู่ที่สมอง บางทีอาจจะมีอาการปวดหัวก็ให้ยารักษาตามอาการ ถ้ามีชักมาก่อน บางทีก็ต้องให้ยากันชัก

คุณช่อผกา : กลับมาในเคสของน้องแอนนิต้า พยาธิอะไรหนู

คุณพิชญะดา : คุณหมอบอกเป็นพยาธิตัวตืดค่ะ

คุณช่อผกา : พยาธิตัวตืด เดี๋ยวน่ะ พยาธิตัวตืดจะอยู่ในเนื้อสัตว์ กินพวกแบบลู่ ลาบ อะไรอย่างนี้

คุณพิชญะดา : ใช่ ทุกๆคนจะคิดว่าเป็นอย่างนั้น แต่ว่าคุณหมออธิบายให้ฟังว่า จริงๆแล้วมาจากผักมากกว่าที่แอนทาน จะเป็นเหมือนผักที่ไม่ค่อยสะอาดค่ะ เหมือนล้างไม่สะอาด

คุณช่อผกา : พยาธิตัวตืด ไม่ได้อยู่แต่ในเนื้อสัตว์ แต่อยู่ในผักเหรอค่ะ

นพ.สุพล : ก็อยู่ในผักได้ คือ ต้องเล่าถึงวงจรชีวิตของพยาธิตัวตืดก่อน พยาธิตัวตืดเป็นพยาธิตัวแบนและก็มีปล้อง ปล้องของมันมีทั้งปล้องแก้ปล้องอ่อน ปล้องแก่สามารถที่จะหลุดออกมากับอุจจาระ สมมุติว่าสุขอนามัยอะไรไม่ดี ถ่ายไม่เป็นที่เป็นทาง
 

คุณช่อผกา : หรือน้ำท่วม กระจายทั่วเลยค่ะ

นพ.สุพล : อะไรก็แล้วแต่ ก็มาปนเปื้อนที่พื้นดิน หรือบางคนอาจจะตักน้ำที่มีอุจาระปนเปื้อนไปราดผัก เป็นปุ๋ยอย่างดี อะไรอย่างนี้เป็นต้น ก็ติดอยู่ที่ผัก อันที่สองก็คือ ถ้าเกิดสมมุติว่าผักหญ้าอะไรอยู่ตามพื้น เสร็จแล้วสุกรหรือหมูไปทาน พอหมูกินเข้าไป ปล้องเหล่านี้ ไข่พยาธิมันก็เข้าไปในตัวหมู อันนี้ก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะเข้าไปในร่างกายของเรา มีอีกวิธีหนึ่งก็คือ ต้องขออนุญาตใช้ภาษาอังกฤษว่า autoingest จริงๆพยาธิตัวแก่อยู่ที่ในลำไส้ แล้วก็มีการขย้อน หรือมีอาเจียน มีอะไรก็แล้วแต่ แล้วก็ขย้อนมันก็กลับเข้าไปอยู่ในกระเพาะ ก็เป็นลักษณะเหมือนกับว่าเรารับไข่พยาธิเข้าไปในกระเพาะ แล้วมันก็ไชเข้าไปในหลอดเลือด แล้วก็ไปตามที่ต่างๆ และก็ไปตามต่อมน้ำเหลือง มันก็ไปตามระบบของร่างกายไปที่สมองได้

คุณช่อผกา : พอมันเข้าไปแล้ว คุณหมอบอกแล้วน่ะค่ะ ว่าเขาก็จะเลือกชอบปิ้ง เดินสะเปะสะปะไปเรื่อยเลย แล้วแต่ว่าจะเลี้ยวผ่านเส้นเลือดไปจ๊ะเอ๊ที่ไหน พอมันขึ้นไปที่สมอง ไปทำปฏิกิริยา หรือไปทำให้การทำงานในสมองเปลี่ยนแปลงยังไง ถึงได้ชักค่ะ

นพ.สุพล : แน่นอน พอมันไปอยู่ที่สมอง มันก็ไปแทรกตัวอยู่ในเนื้อสมอง สมองเราก็จะมีการสั่งงานปกติ ก็จะมีการสั่งงานเป็นคลื่นไฟฟ้า พอไปถึงจุดนี้การสั่งงานมันไม่ดีก็ทำให้เกิดการชักได้ ก็อาจจะชัก แล้วแต่ว่าจะชัก เป็นชักเฉพาะที่ บางคนก็อาจจะชักโดยรู้ตัว กระตุกที่มือ ตัวเองก็ยังรู้อยู่ หรือบางคนชักลามขึ้นๆ เป็นชักทั่วๆ ไปแล้วก็หมดสติไป

คุณช่อผกา : ระยะเวลาในการรักษา เมื่อพยาธิมันเข้าไปออกอาการในร่างกายแล้ว ช้า เร็ว ต่างกันยังไงค่ะ

นพ.สุพล : ถ้าเราตรวจค้นได้เร็ว รีบให้การรักษาทันท่วงที โดยทั่วไปมียา 2-3 ที่ให้อยู่ ยาชนิดหนึ่งก็อาจจะให้แค่ 8 วันก็จบแล้วครับ อีกตัวอาจจะให้ 15 วัน ก็แล้วแต่แพทย์จะเลือกใช้

คุณช่อผกา : คือ ตรวจพบเพราะว่าชัก แล้วถ้าไม่ชักก็ตรวจไม่พบซิค่ะ

นพ.สุพล : ถ้าไม่มีอาการ เราก็ไม่สามารถรับทราบได้ครับ

คุณช่อผกา : แล้วถ้าไม่มีอาการ เป็นอันตรายต่อร่างกายหรือไม่ค่ะ อยู่เป็นเพื่อนไปด้วยกันได้มั้ยค่ะ

นพ.สุพล : ก็อย่างที่เคยเรียนว่า บางทีมันอาจจะอยู่ในลำไส้เรา แล้วเราก็อาจจะมีอาการ แต่เราอาจจะไม่ได้สังเหตุ  ทำไมเรารู้สึกท้องอืด เรารู้สึกคลื่นไส้ย่อย เรารู้สึกน้ำหนักลง ทานไม่อ้วนซะที ผอมอยู่อย่างนี้ เพราะฉะนั้นก็คงต้องมาตรวจอุจจาระดู หรือตรวจสุขภาพร่างกายประจำปี อันนี้ก็พอจะเป็นตัวสกรีนนิ่งทั่วๆไปได้นะครับ

คุณช่อผกา : กลับมาถามน้องแอนนิต้าค่ะ พอเจอแบบนี้เข้า พฤติกรรมการรับประทานเป็นยังไงค่ะ

คุณพิชญะดา : ก็ระวังมากขึ้นเลยค่ะ คือ เวลาจะทานอะไรทีนึง อย่างเมื่อกี้ทานผลไม้ใช่มั้ยค่ะ ตรงมือที่จับก็จะทิ้ง กินผลไม้ทีก็จะทิ้ง เหมือนเป็นนิสัยแล้วค่ะ คือ เป็นแล้วเราก็ไม่อยากกลับมาเป็นอีก

คุณช่อผกา : คุณหมอบอกมั้ยว่า มันจะมีปัญหาต่อเนื่องระยะยาวเกิดขึ้นกับเราได้มั้ย

คุณพิชญะดา : คุณหมอบอกว่าไม่น่าจะมีแล้วค่ะ สุดท้ายก็ไปเอกซเรย์ว่า พยาธิยังเป็นยังไงต่อ ก็ไม่มีอาการอะไรแล้ว ก็อาจจะเหลือแค่ทานยากันชัก แล้วก็นานแล้ว ตอนนี้ก็ไม่ได้ทานแล้ว หยุดแล้วค่ะ

คุณช่อผกา : ก็คือจบแล้วจบเลยน่ะค่ะ

คุณช่อผกา : คุณหมอลองให้เทคนิควิธีกับคุณผู้ชมหน่อนซิค่ะ ว่าสามารถสังเกตุตัวเองได้บ้าง อะไรบ้างค่ะ

นพ.สุพล : จริงๆ แล้วเราคงต้องเริ่มที่วิธีป้องกันนะครับ ก็คือพยายามดูแลสุขอนามัย อาหารก็ต้องปรุงให้สุกนะครับ ผัก เมื่อกี้เราพูดถึงผักว่าก็ติดต่อได้ เพราะฉะนั้นผักก็ควรจะล้างให้สะอาด และการล้างมือก่อนรับประทานอาหารอะไรอย่างนี้เป็นต้น ก็ควรจะล้างมือให้สะอาด

คุณช่อผกา : โรคใดๆ ที่เกิดขึ้นในชีวิตของเรา มันก็ต้องมีเหตุแล้ว คุณผู้ชมขา แต่เราอาจจะไม่รู้ว่า สิ่งที่ทำมันเป็นเหตุแห่งความเจ็บป่วย วันนี้น่ะค่ะ ชมไฮคิวไลฟ์คงได้ทราบอีก 1 เหตุค่ะว่า ถ้าไม่สะอาดน่ะ ล้างอาหารไม่สะอาด ปรุงอาหารไม่สุก ไม่ล้างมือก่อนรับประทานอาหาร คุณก็อาจจะได้ผลคือ พยาธิขึ้นสมองก็ได้น่ะค่ะ วันนี้ต้องขอขอบคุณ น้องแอนนิต้ามาก และขอบพระคุณ คุณหมอที่มาให้ความรู้กันน่ะค่ะ เดี๋ยวมีของที่ระลึกให้ค่ะ เป็นเครื่องดื่มบรรจุขวดน่ะค่ะ อร่อย ให้ประโยชน์ค่ะ ก็มอบให้ทั้ง 2 ท่าน เอาล่ะค่ะ พักสักครู่น่ะค่ะ เดี๋ยวไปดูอาหารกันบ้างค่ะ